Dzień wolny za święto w sobotę – co mówią przepisy i jak wygląda to w praktyce?

W tym roku 1 listopada, Wszystkich Świętych, przypadł w sobotę, co oznacza, że pracownikom przysługuje dodatkowy dzień wolny od pracy. Choć ta zasada obowiązuje od lat, co roku budzi sporo pytań – zwłaszcza o to, kiedy można odebrać wolne, kto decyduje o terminie i co dzieje się w sytuacjach wyjątkowych, np. podczas zwolnienia lekarskiego lub urlopu.

Skąd wynika prawo do dnia wolnego?

Zgodnie z Kodeksem pracy (art. 130 § 2), jeżeli święto przypada w innym dniu niż niedziela, obniża ono wymiar czasu pracy o 8 godzin. W praktyce oznacza to, że pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikom dodatkowego dnia wolnego, aby zachować prawidłowy wymiar czasu pracy w danym okresie rozliczeniowym.

Co istotne – prawo do tego wolnego przysługuje nawet wtedy, gdy sobota jest w firmie dniem wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Innymi słowy, to że ktoś i tak nie pracuje w soboty, nie odbiera mu prawa do dnia wolnego w zamian.

Kto decyduje o terminie odbioru dnia wolnego?

Pracownik nie musi składać żadnego wniosku o dzień wolny – to pracodawca ustala termin jego odbioru. Może on:

• wyznaczyć jeden wspólny dzień wolny dla całej firmy (np. 10 listopada),
• albo pozwolić pracownikom odebrać dzień wolny indywidualnie, w uzgodnieniu z przełożonym.

Dodatkowy dzień wolny powinien zostać wyznaczony w tym samym okresie rozliczeniowym, w którym wystąpiło święto.
Dla większości pracowników, gdzie okres rozliczeniowy wynosi jeden miesiąc, oznacza to, że wolne trzeba odebrać w listopadzie.

Wyjątek stanowią firmy, które stosują dłuższe okresy rozliczeniowe (np. 3-, 6- lub 12-miesięczne). Wtedy wolne może przypaść w innym miesiącu – o ile nadal mieści się w obowiązującym okresie rozliczeniowym.

Co, jeśli w tym dniu mamy urlop lub zwolnienie lekarskie?

Ta kwestia często budzi wątpliwości.

• Jeżeli w dniu wyznaczonym przez pracodawcę jako wolny pracownik jest na zwolnieniu lekarskim, niestety traci prawo do tego dnia wolnego – nie można go odebrać w innym terminie.
• Jeśli natomiast w tym dniu zaplanowano urlop wypoczynkowy, to dzień ten wraca do puli urlopu – można go wykorzystać w innym terminie.

W praktyce podejście pracodawców do odbioru dnia wolnego za święto w sobotę jest różne. Zależy od branży, wielkości firmy i organizacji pracy.

Warto pamiętać, że pracodawca powinien poinformować o terminie odbioru wolnego z odpowiednim wyprzedzeniem, aby pracownicy mogli zaplanować urlopy i obowiązki.

Najczęstsze pytania pracowników:

Czy mogę sam wybrać dzień wolny?
Nie zawsze. Decyzja należy do pracodawcy. Można jednak zaproponować termin i uzgodnić go indywidualnie, jeśli pracodawca dopuszcza taką elastyczność.

Czy dzień wolny przysługuje osobom pracującym na pół etatu?
Tak – wymiar wolnego obniża się proporcjonalnie do etatu (czyli o 8 godzin przy pełnym etacie, odpowiednio mniej przy niepełnym).

Czy dotyczy to także osób na umowach cywilnoprawnych (zlecenie, o dzieło)?
Nie – prawo to wynika z Kodeksu pracy, więc dotyczy tylko osób zatrudnionych na umowie o pracę.

Podsumowanie

• Święto przypadające w sobotę = dodatkowy dzień wolny od pracy.
• Termin odbioru ustala pracodawca – zazwyczaj w tym samym miesiącu.
• Nie trzeba składać wniosku o wolne.
• W przypadku L4 dzień wolny przepada, a w przypadku urlopu – wraca do puli.

Dla większości pracowników listopad 2025 r. oznacza więc jeden dodatkowy dzień odpoczynku, który pracodawcy powinni zaplanować z uwzględnieniem obowiązującego okresu rozliczeniowego.