Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy, założyciel Personnel Service

System Wjazdu/Wyjazdu (EES), który uruchomiono 12 października br., miał usprawnić kontrole graniczne i zwiększyć bezpieczeństwo w strefie Schengen. W praktyce cyfryzacja granic doskwiera pracodawcom, którzy zatrudniają cudzoziemców. Brak dostępu do danych i niejednolita praktyka stemplowania paszportów tworzą lukę prawną, która może sparaliżować weryfikację legalności pobytu pracowników spoza UE.

Entry-Exit System (EES) to nowy europejski system elektronicznego rejestrowania wjazdów i wyjazdów obywateli państw trzecich, czyli osób spoza Unii Europejskiej, EOG i Szwajcarii. Jego celem jest usprawnienie kontroli granicznych i zwiększenie bezpieczeństwa, dzięki gromadzeniu danych biometrycznych, jak odciski palców czy zdjęcia twarzy. EES zastępuje tradycyjne stemplowanie paszportów, a informacje o przekroczeniu granicy są zapisywane cyfrowo. Polska wdrożyła EES na wszystkich przejściach granicznych 12 października br., a pełne uruchomienie we wszystkich państwach członkowskich planowane jest do 10 kwietnia 2026 r.

Pracodawcy w pułapce przepisów

System EES jest niewątpliwie krokiem w stronę cyfryzacji i większego bezpieczeństwa, jednak jego wdrożenie zostało niedostatecznie przygotowane od strony praktycznej. Brak jednolitych procedur oraz ograniczony dostęp do danych tworzą lukę prawną, która doskwiera firmom zatrudniającym cudzoziemców. Do tej pory proces weryfikacji był prosty, bo wystarczył stempel w paszporcie z datą wjazdu. Teraz, gdy dane są zapisywane elektronicznie, pracodawcy zostali pozbawieni narzędzia, które pozwalało im spełnić ustawowy obowiązek potwierdzenia legalności pobytu.

Do kwietnia 2026 r. obowiązuje okres przejściowy, w którym paszporty podróżnych nadal powinny być stemplowane. Z rynku pracy płyną jednak sygnały, że nie zawsze tak się dzieje, co jest niebezpieczną sytuacją. Bez informacji o statusie pobytowym cudzoziemcy, ich proces rekrutacji i zatrudniania staje się bardziej złożony i ryzykowny. To może szczególnie uderzyć w branże, które w największym stopniu opierają się na pracownikach spoza Unii Europejskiej, tj. produkcja, logistyka, rolnictwo czy budownictwo.

Jak można naprawić sytuację?

Najpilniejsze jest dziś ujednolicenie praktyki stemplowania paszportów w okresie przejściowym oraz stworzenie bezpiecznego narzędzia pozwalającego pracodawcom weryfikować legalność pobytu. Dobrym rozwiązaniem byłby m.in. tymczasowy portal weryfikacyjny lub system zaświadczeń generowanych przez odpowiednie organy, które cudzoziemiec mógłby okazać przed rozpoczęciem pracy. Bez takich rozwiązań przedsiębiorcy pozostaną w niepewności, a cyfrowa rewolucja, która miała usprawnić funkcjonowanie granic, stanie się źródłem chaosu w obszarze zatrudniania cudzoziemców.

Spodobał Ci się artykuł?
Udostępnij go dalej!